Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1
Obrzęki kończyn dolnych są objawem częstym i występującym niezależnie od wieku. Obraz kliniczny obrzęków kończyn dolnych różni się w zależności od mechanizmu go wywołującego, możliwości kompensacyjnych organizmu, czasu trwania choroby od sposobu leczenia. Najczęstszą przyczyną obrzęku są zaburzenia odpływu chłonki lub krwi żylnej z kończyny. Obrzęk limfatyczny początkowo może być niewielkich rozmiarów i najczęściej pojawia się po raz pierwszy w okolicy kostki lub na przodostopiu. Nasila się w okresie lata po czym w chłodnych miesiącach może zupełnie zaniknąć. Z czasem nie zanika po nocy i staje się wyraźniejszy na stopie. Traci także swój sezonowy charakter. Proces jego narastania jest bezbolesny i powolny. Obecność i zasięg obrzęku można ocenić przez próbę uciskową palcem. Na stopie charakterystycznym późnym objawem jest tzw objaw Stemmera (brak możliwości ujęcia i uniesienia skóry grzbietu drugiego palca stopy), który wynika z dużej koncentracji włóknika w tkance podskórnej palca i z pogrubienia skóry. Narastanie obrzęku na stopie powoduje z czasem jej zniekształcenie. Dalszy postęp obrzęku powoduje zanik różnicy obwodów pomiędzy górnym a dolnym obwodem goleni. W zaawansowanych przypadkach przesuwa się ku górze obejmując także udo. We wczesnych okresach obrzęku limfatycznego skóra jest blada lub blado-różowa z nieznacznie podwyższoną temperaturą. W obrzękach dłużej trwających staje się twarda i gruba, traci elastyczność. Z czasem staje się coraz grubsza, dochodzi do jej przerostu, zliszajowacenia i nadmiernego rogowacenia. Nawracają infekcje naczyń chłonnych i miejscowe zmiany zapalne, jako że odczyn zapalny szerzy się szybko z powodu sprzyjających warunków dla rozwoju bakterii. Obejmuje także głębsze warstwy skóry. Z pierwotnego ogniska zapalnego zapalenie szerzy się wzdłuż naczyń limfatycznych obejmując kolejne pietra węzłów chłonnych kończyny. Szczególnym rodzajem zapalenia skóry, tkanki podskórnej i naczyń limfatycznych jest róża. Zakażenie wywołują paciorkowce (Streptococcus pyogenes). Początek choroby jest nagły a przebieg burzliwy. Choroba zaczynać się może uczucie ogólnego rozbicia, dreszczami i wysoką gorączką, równocześnie lub po paru godzinach na skórze pojawia się zapalenie skóry. Brzegi miejsca zapalenia są ostro odgraniczone od pozostałego, nie objętego zapaleniem obszaru skóry. Daje to charakterystyczny obraz, czasami przypominający płatki róży. W postaci pęcherzowej na skórze pojawiają się surowicze pęcherze, nieraz bardzo rozległe. Nawroty infekcji pogłębiają zaburzenia odpływu chłonki. Zmiany włókniejące prowadzące do niedrożności naczyń limfatycznych obejmują także węzły chłonne. Leczenie obrżeku limfatycznego wymaga zastosowania kompresjoterapii. W przewlekłej niewydolności żylnej u wielu chorych istnieje także uszkodzenie układu naczyń chłonnych, zatem „czyste” formy obrzęku żylnego i limfatycznego są rzadkie. Obrzęk kończyn dolnych u chorych z niewydolnością żylną powstaje w wyniku nieskompensowanego zaburzenia odpływu krwi żylnej z kończyny. Może pojawić się gwałtownie – na skutek nagłego utrudnienia odpływu lub rozwijać się powoli w przebiegu przewlekłej niewydolności żylnej. Najczęstszą przyczyną nagłego pojawienia się obrzęku w kończynie jest zakrzepica żylna i uraz żyły. Obrzęk w przewlekłej niewydolności żylnej rozwija się na skutek nadciśnienia żylnego powodującego zmiany w mikrokorążeniu i początkowo może być niezauważalny. Narasta w godzinach wieczorem po dniu aktywności chorego. Mężczyźni dostrzegają go po ściągnięciu skarpetek dzięki obecności wyraźnego paska w miejscu ściągacza skarpety. Nawet tak niewielkiemu obrzękowi towarzyszyć mogą już przebarwienia skóry w okolicy nadkostkowej. U chorych z postępująca przewlekłą niewydolnością żylną, obraz kliniczny może przebiegać z dominującymi zmianami skórnymi (wyprysk, przebarwienia, owrzodzenia), z dominującym obrzękiem lub z proporcjonalnym nasileniem obu objawów. Cechą charakterystyczna obrzęku pochodzenia żylnego jest jego ustępowanie po leżeniu. Chorzy zauważają, że po nocy obrzęk znika zupełnie. W ciągu dnia jego nasilenie zależy od charakteru wykonywanej pracy, warunków atmosferycznych, temperatury otoczenia. Postęp choroby zależy jednak od stopnia nadciśnienia żylnego w kończynie i mechanizmów kompensacyjnych. Ważnym elementem odpływu żylnego jest bowiem pompa mięśniowa łydki i stopy. Upośledzenie jej funkcji np. u chorych ze schorzeniami układu kostno-stawowego pogarsza przebieg niewydolności żylnej. Gromadzący się w nadmiarze obrzęk odpływa układem limfatycznym, który wkrótce staje się niewydolny. Dołączenie się zaawansowanej niewydolności układu limfatycznego kończyny nasila skłonność skóry do stanów zapalnych i pogłębienia zmian troficznych skóry. Leczenie obrzęku w przewlekłej niewydolności żylnej wymaga zastosowania kompresjoterapii, usunięcia przyczyn nadciśnienia żylnego (zlikwidowania żylaków) i wspomagającego stosowania leków zwiększających szczelność naczyń żylnych (leki flebotropowe). Obraz kliniczny obrzęku w zakrzepicy żylnej zależy często od miejsca wystąpienia zakrzepicy i możliwości znalezienia przez krew alternatywnej drogi odpływu. W pierwszym okresie zakrzepicy obrzęk jest więc masywny, często połączony z bólem, tym większy, im wyższe piętro układu żylnego zostało wyłączone. W miarę upływu czasu na skutek wytwarzania się skuteczniejszych dróg krążenia obocznego i procesu postępującej rekanalizacji skrzepliny, obrzęk zmniejsza się, a ból ustępuje. Obrzękowi towarzyszy zasinienie skóry od dyskretnego do intensywnego. Leczenie obrzęku w zakrzepicy żylnej wymaga zastosowania kompresoterapii i leczenia przecizakrzepowego (ograniczającego narastanie skrzepliny). Obrzęk tłuszczowy to obrzęk tkanek wywołany nadmiernym rozwojem komórek tłuszczowych tkanki podskórnej i zatrzymaniem w tym obszarze płynu. Pojawia się na ogół symetrycznie początkowo w okolicy stawów kolanowych lub biodrowych. Nigdy nie schodzi poniżej kostek na stopę. Występuje najczęściej u osób otyłych, niestety redukcja ciężaru ciała nie powoduje jednoczesnego zmniejszenia się objętości obrzęku. Skuteczne leczenie wymaga stosowania wysokiego stopnia kompresjoterapii wspomaganej liposukcją. Obrzęk pourazowy jest nieodłączną komponentą procesu gojenia się tkanek po urazie – płyn przemieszcza się do przestrzeni pozanaczyniowej. Po tym okresie wraca z powrotem do łożyska naczyniowego. U chorych z niewydolnością prawokomorową serca nadmiar płynu gromadzi się w narządach wewnętrznych i w przestrzeni pozanaczyniowej kończyn dolnych. Część tego płynu drenowana jest przez układ limfatyczny. Niewydolność tego układu jest więc u tych chorych wtórna i znika u chorych po poprawie funkcji serca. Obrzęki są symetryczne, a rozpoznanie ułatwiają inne objawy niewydolności serca. U chorych z zaburzeniami czynności hormonalnej tarczycy obrzęk powstaje w wyniku nagromadzenia się w przestrzeni pozanaczyniowej kwasu hialuronowego, który zatrzumuje w tej przestrzeni wodę. W nadczynności tarczycy u chorych z chorobą Grave’s-Basedowa obrzęk pojawia się na przedniej powierzchni kości piszczelowej, po czym przesuwa się na grzbiet stopy. U chorych z niedoczynnością tarczycy obrzęki są bardziej uogólnione. Charakterystycznym objawem jest równoczesne występowanie obrzęku podudzi i oczodołu. Ponieważ depozyty z białek gromadzą się u tych chorych tuż pod skórą, skóra staje się obrzęknięta i traci swoją elastyczność. Obrzęk przedmiesiączkowy spowodowany jest przejściowymi, odwracalnymi zmianami hormonalnymi w okresie przedmiesiączkowym, u młodych kobiet. Prawdopodobną przyczyną jest hiperestrogenizm i wtórny hiperaldosteronizm, które prowadza do zwiększonego zatrzymania wody w organizmie i zwiększonej przepuszczalności naczyń. Obrzęki są uogólnione, najczęściej jednak obejmują kończyny, twarz i piersi. Ustępują samoistnie w kolejnej części cyklu miesięcznego. Mechanizm powstawania obrzęku w kończynach dolnych u chorych z cukrzycą jest złożony. Istotą zmian zachodzących patofizjologicznych w mikrokrążeniu jest wzrost przepuszczalności naczyń mikrokrązenia i uszkodzenie funkcji autonomicznego układu nerwowego, czego efektem jest niepotrzebny nadmierny przepływ krwi w skórze omijający mikrokrążenie, z niedotlenieniem tkanek. Obrzęki pojawiają się najczęściej wokół kostek i na przodostopiu. Z czasem zaczynają dominować objawy niedokrwienia tętniczego tkanek stopy.