Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1
Jak żyć z niewydolnością serca? CO TO JEST NIEWYDOLNOŚĆ SERCA? Niewydolność serca to stan, w którym uszkodzone serce nie jest w stanie zapewnić odpowiedniego do potrzeb przepływu krwi, w początkowym okresie w czasie wykonywania wysiłków fizycznych, w stadium zaawansowanym również w czasie spoczynku. Najczęściej przyczyna prowadzącą do uszkodzenia mięśnia sercowego jest choroba wieńcowa z lub bez zawału serca. Stanowi ono 3/4 przyczyn niewydolności serca. Częstą pierwotną chorobą prowadzącą do niewydolności serca jest nadciśnienie tętnicze. Rzadziej przyczyną uszkodzenia serca są stany zapalne mięśnia sercowego, np. w przebiegu infekcji wirusowych (grypa) lub wady zastawkowe serca. JAK FUNKCJONUJE UKŁAD KRĄŻENIA? Serce jest pompą tłoczącą krew do wszystkich narządów dla utrzymania ich prawidłowej czynności, zależnie od potrzeb. W ciągu l minuty serce kurczy się średnio 70 razy i pompuje w tym czasie około 5 litrów krwi. Prawidłowa czynność serca umożliwia wykonywanie dużych wysiłków fizycznych. U wytrenowanych sportowców, w trakcie znacznego wysiłku, serce może pompować blisko 30 litrów krwi w ciągu minuty (jest wiec bardziej wydajne niż pompa w stacji benzynowej). Podstawową częścią pompy, jaka jest serce, jest mięsień sercowy, do którego krew doprowadzają naczynia wieńcowe. Serce składa się z przedsionków i komór. Pomiędzy przedsionkami i komorami znajdują się zastawki serca. Również pomiędzy komorami i głównymi tętnicami, tętnicą płucną i aortą, znajdują się kolejne zastawki. System zastawek uniemożliwia cofanie się krwi i zapewnia jednokierunkowy przepływ krwi. Serce, jego lewa komora, pompuje utlenowaną w płucach krew do aorty i dalej do mniejszych tętnic i tętniczek, które dostarczają ja do tkanek. Po oddaniu w tkankach tlenu i substancji odżywczych, krew przez układ żylny wraca do prawej komory, która przepompowuje ja przez naczynia płucne. Tam krew zostaje utlenowana i dalej przez lewy przedsionek i lewa komorę dostaje się do aorty, tętnic i tętniczek. JAKIE SĄ OBJAWY NIEWYDOLNOŚCI SERCA? Uszkodzenie serca prowadzące do niewydolności wiąże się z charakterystycznymi objawami, których występowanie zależne jest od zaawansowania choroby. Należą do nich: 1. duszność lub/i zmęczenie 2. obrzęki kończyn dolnych 3. nierówne bicie serca 4. zwiększenie lub ubytek masy ciała Duszność. Jest najczęstszym objawem niewydolności serca. W początkowym okresie choroby pojawia się w czasie wykonywania wysiłków, w miarę narastania uszkodzenia serca pojawia się duszność spoczynkowa, a w okresie zaawansowanym - duszność nocna. Duszność nocna zmusza do spania na wysoko ułożonych poduszkach, często chorzy musza siadać lub chodzić ? tylko taka pozycja przynosi im ulgę. W uproszczeniu im większa duszność, tym wyższy stopień niewydolności serca. Duszność pochodzenia sercowego należy odróżnić od duszności pochodzenia płucnego. Duszność taka występuje u chorych z przewlekłą chorobą oskrzelowo-płucną, rozedmą, astmą. Różnicowanie jest trudne i może być dokonane jedynie przez lekarza. Nie zmienia to faktu, ze pojawienie się jakiegokolwiek rodzaju duszności stanowi wskazanie do konsultacji lekarskiej. Zmęczenie, które często mylone jest z dusznością, pojawia się wtórnie do niedotlenienia ważnych dla życia narządów. Należy je różnicować z brakiem wytrenowania (spadek wydolności fizycznej) wtórnym do siedzącego trybu życia. Obrzęki kończyn dolnych (wokół kostek). Obrzęki są późnym objawem niewydolności serca. Uszkodzenie serca jako pompy, prowadzi do zwiększenia objętości płynów ustrojowych. Początkowo obrzęki pojawiają się wokół kostek, następnie obejmują kończyny dolne, często powyżej kolan. W ciężkiej niewydolności serca płyn może gromadzić się w jamie brzusznej (puchlina brzuszna) lub/i w jamach opłucnowych. Obrzęki kończyn dolnych, u chorych z niewydolnością serca, są symetryczne, czyli pojawiają się na obu kończynach. Obrzęki niesymetryczne mogą być konsekwencją żylaków kończyn dolnych lub zaburzeń krążenia limfatycznego. Płyn w jamie brzusznej lub jamach opłucnowych może zależeć od innych chorób internistycznych i zawsze powinien być wskazówką do jak najszybszej konsultacji lekarskiej. Szybka zmiana lub nasilenie duszności powinno być sygnałem do szybkiego kontaktu z lekarzem. Czasami duszność pojawia się nagle, często w nocy, charakteryzuje się ona trudnością w nabraniu powietrza, duszność taka uniemożliwia wykonanie jakichkolwiek wysiłków, nie pozwala na położenie się. Towarzyszą jej poty, strach, charczenie w płucach - jest to obrzęk płuc. Należy natychmiast wezwać pogotowie. Nierówne bicie serca. Uszkodzenie mięśnia sercowego może być przyczyną nierównego bicia serca. Im bardziej uszkodzone serce tym czesciej serce bije nierówno. Czesto nierówne bicie serca pojawia się nagle. Towarzyszy mu złe samopoczucie, nasilenie duszności. Najczęściej jest to migotanie przedsionków. W takiej sytuacji należy jak najszybciej udać się do szpitala. Skuteczne leczenie niewydolności serca ogranicza lub eliminuje zaburzenia rytmu serca. Zwiększenie lub ubytek wagi. Zwiększenie wagi wiąże się z pogłębieniem cech niewydolności serca i nasileniem obrzęków. Sygnałem alarmowym jest wzrost wagi ciała o około 2 kilogramy w ciągu 3 dni. Jeżeli dojdzie do takiej sytuacji należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Istotnym problemem chorych z niewydolnością serca jest utrata wagi, nie związana z redukcją przewodnienia (obrzęków). Przyczyna jest mała aktywność fizyczna, upośledzone wchłanianie pokarmów, brak apetytu. Stan taki, nazywany wyniszczeniem sercowym, stwierdzany jest u chorych z bardzo zaawansowaną, długoletnią i źle leczoną niewydolnością serca. ROZPOZNANIE NIEWYDOLNOŚCI SERCA Rozpoznanie niewydolnosci serca podejmuje lekarz opierając się na występowaniu typowych objawów: 1. duszność 2. obrzęki kończyn dolnych 3. nierówne bicie serca 4. zwiększenie lub ubytek wagi oraz wyniku badania echokardiograficznego (ECHO serca), które dokumentuje obecność, stopień i przyczynę niewydolności serca. Inne badania diagnostyczne pozwalają na określenie przyczyny lub stopnia zaawansowania choroby. LECZENIE NIEWYDOLNOŚCI SERCA W okresie ostatnich lat nastąpiła istotna zmiana w celach leczenia niewydolności serca. Współczesne leczenie pozwala na: 1. zapobieganie lub kontrolowanie schorzen prowadzacych do niewydolnosci serca 2. zmniejszenie tempa rozwoju choroby 3. poprawę komfortu życia 4. wydłużenie życia chorych Należy jednak pamiętać, że efekty te można uzyskać jedynie wtedy, kiedy rygorystycznie przestrzega się zaleceń lekarza, dotyczących sposobu życia i leczenia. Nie wolno, bez porozumienia z lekarzem, zmieniać zaleceń lekarskich, zwłaszcza tych dotyczących leczenia. Każda zmiana w stanie zdrowia winno być konsultowana z lekarzem. W wybranych przypadkach (uprzednio wymienionych) należy jak najszybciej zgłosić się do szpitala. Leczenie niewydolności serca powinno składać się z: 1. zmiany trybu życia (porady ogólne) - dieta, wysiłek fizyczny; 2. leczenia przyczyn - zwalczanie nadcisnienia tetniczego, skuteczne leczenie choroby wiencowej, operacje wad zastawkowych; 3. leczenie objawów. W przypadku, gdzie przyczyną niewydolności serca jest choroba wieńcowa, można próbować leczenia polegającego na rozszerzeniu zwężonego naczynia wieńcowego (balonikowanie) - jest to zabieg wykonywany przez kardiologów. Jeżeli nie można lub nie uda się rozszerzyć naczynia, można wykonać zabieg kardiochirurgiczny poprawiający przepływ krwi w tętnicy wieńcowej (mówi się bajpasy). Zabiegi takie odwracają lub zatrzymują postęp niewydolności serca. Przykładem farmakologicznego zapobiegania niewydolności serca jest leczenie nadciśnienia tętniczego, które jest drugą po chorobie wieńcowej przyczyną niewydolności serca. PORADY OGÓLNE Kontroluj masę ciała. Należy regularnie kontrolować masę ciała. W przypadku niespodziewanego wzrostu wagi o ponad 2 kg w ciągu 3 dni, należy skontaktować się z lekarzem, lub, o ile tak z nim ustalono, zwiększyć dawkę leku moczopędnego. Stosuj dietę. Najczęstszą przyczyną prowadzącą do niewydolności serca jest choroba wieńcowa, u której podłoża leży miażdżyca. Tak więc podstawowym zaleceniem dietetycznym jest ograniczenie ilości spożywanych posiłków i ograniczenie potraw tłustych. Należy spożywać małe ilości jedzenia, najlepiej 5 x dziennie z unikaniem zjadania jednorazowo dużych ilości pokarmów, zwłaszcza wieczorem. Wskazane jest ograniczenie spożywania soli kuchennej. Najprostszym sposobem jest unikanie potraw słonych i nie dosypywanie soli do juz gotowych produktów. U chorych z zaawansowana niewydolnością serca wskazane jest ograniczenie przyjmowanych płynów do 1.5 - 2.0 litrów. Picie alkoholu i palenie tytoniu jest przeciwwskazane. Chorzy z nadwagą powinni ją zredukować. Zwiększona masa ciała jest dodatkowym, znacznym obciążeniem serca. Często u chorych z bardzo zaawansowana niewydolnością serca dochodzi do spodku masy ciała, niezależnej od ograniczenia obrzęków obwodowych. Taka utrata masy jest złym czynnikiem rokowniczym, wtedy wskazane jest zwiększenie masy przez regularne odżywianie się i stosowanie odpowiednich wysiłków fizycznych. Działania te winny być konsultowane z lekarzem. PORADY DODATKOWE Chorzy z niewydolnością serca powinni unikać wyjazdów do miejsc położonych powyżej 1500 - 2000m. nad poziomem morza. Klimat wilgotny i upalny może nasilić cechy niewydolności serca. Zalecenia dotyczące aktywności seksualnej powinny być ustalone z lekarzem prowadzącym. Należy brać pod uwagę fakt, że pacjenci z niewydolnością serca mają ryzyko znacznego nasilenia objawów w trakcie aktywności seksualnej. Mimo braku jednoznacznych dowodów, szczepienia przeciw grypie i zapaleniu płuc są wskazane, zwłaszcza u chorych w wieku podeszłym z zaawansowaną niewydolnością serca. Nie ograniczaj wysiłków fizycznych. Jedynie w okresie nasilenia objawów koniecznie należy ograniczyć aktywność fizyczną. Całkowite unieruchomienie może wiązać się z ryzykiem groźnych dla życia powikłań. U wszystkich chorych w okresie stabilnej niewydolności serca wskazane są systematyczne wysiłki fizyczne, jednak uprawianie sportu wymagającego duzych wysiłków jest przeciwwskazane. LECZENIE FARMAKOLOGICZNE Współczesne leczenie farmakologiczne oparte jest no wynikach badan naukowych. Efekty działania leków ocenione zostały no dziesiątkach tysięcy pacjentów z niewydolnością serca. W odróżnieniu od leczenia tradycyjnego, gdzie efekty leczenia oceniono w oparciu o ustępowanie objawów, leczenie nowoczesne ma dodatkowo na celu ograniczenie zgonów związanych z uszkodzeniem serca. Poprawa w zakresie objawów następuje po kilku tygodniach systematycznego leczenia. Należy wiec pamiętać, ze pełny efekt leczenia uzyskać można stosując optymalne dawki leków, których działanie sprawdzono w badaniach naukowych. Nie wolno wiec samowolnie zmniejszać, odstawiać lub zamieniać dawki podstawowych leków w chwili uzyskania poprawy stanu klinicznego. Niezależnie od poprawy, czy pogorszenia objawów klinicznych niewydolności serca, zmiany leczenia może dokonać jedynie lekarz. Ze względu na długi czas od rozpoczęcia leczenia do uzyskania pełnych efektów, pacjent i lekarz muszą cierpliwie współpracować. Inhibitory konwertazy angiotensyny Wprowadzenie tej grupy leków było przełomem w leczeniu niewydolności serca. Po raz pierwszy uzyskano dzięki ich stosowaniu ograniczenie zgonów o ok. 30%. Leczenie należy zaczynać od małych dawek stopniowo, pod kontrolą lekarza, zwiększanych do maksymalnych tolerowanych. Objawami ubocznymi, przy stosowaniu tych leków mogą być kaszel lub spadki ciśnienia, manifestujące się zawrotami głowy lub osłabieniem. W przypadku pojawienia się takich objawów należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Nie należy samemu modyfikować dawkowania leku, nie wolno również zmieniać częstości podawania leku, dotyczy to głównie leków, które należy przyjmować 3 x dziennie. Należy pamiętać o okresowej kontroli poziomu sodu i potasu we krwi, jak i parametrów oceniających funkcję nerek. Beta blokery Beta blokery zwalniaja czynnosc serca i oszczedzaja wydatkowaną energię. Podobnie, jak to miało miejsce przy zastosowaniu inhibitorów konwertazy angiotensyny, podawanie beta blokerów rozpoczyna lekarz od bardzo malej dawki. Dobieranie odpowiedniej dawki leku trwa od 6 do 8 tygodni. Dawkę leku można zwiększać, co 2 tygodnie o ile poprzednia dawka jest dobrze tolerowana. W okresie rozpoczynania leczenia lub przy zwiekszaniu dawki może dojsc do niewielkiego nasilenia dusznosci lub uczucia zmeczenia. U czesci chorych może dojść do zwolnienia pulsu poniżej 60 na minutę. Podobnie jak w czasie stosowania inhibitorów konwertazy angiotensyny, beta blokery mogą powodować obniżenie ciśnienia tętniczego krwi. Nie należy w takiej sytuacji samowolnie odstawiać leku, można jedynie zmniejszyć o połowę dawkę i skontaktować się pilnie z lekarzem. Leki moczopędne W odróżnieniu od inhibitorów konwertazy angiotensyny i beta-blokerów, które są podstawą leczenia niewydolności serca, leki moczopędne (diuretyki) podawane są celem likwidowania lub zmniejszenia objawów niewydolności serca. Zmniejszają uczucie duszności, zmniejszają lub znoszą obrzęki kończyn dolnych. Leki z tej grupy to jedyne, których dawkowanie, możesz kontrolować sam - po szczegółowym uzgodnieniu z lekarzem prowadzącym. W doborze dawki można kierować się występowaniem objawów, lub wagą ciała. Jeżeli lekarz prowadzący zaakceptuje taki plan działania, to w przypadku nasilenia duszności, pojawienia się lub zwiększenia obrzęków kończyn dolnych, możesz wziąć dodatkową tabletkę leku moczopędnego. Podobnie, przy niewytłumaczalnym wzroście wagi ciała można zwiększyć dawkę diuretyku. Pamiętać należy, że w takiej sytuacji, niezależnie od efektów zwiększonej dawki leku, należy skontaktować się z lekarzem. Pozostałe leki Do tej grupy należy naparstnica (Digoxin) i spironolakton (Spironol, Verospiron). Leki te podawane są w uzasadnionych przypadkach, nie stanowią podstawy leczenia. Naparstnica (Digoxin) jest najstarszym lekiem stosowanym u chorych z niewydolnością serca. Jeśli przyjmujesz naparstnicę, powinieneś pamiętać, że lek ten ma szereg objawów ubocznych, głównie związanych z przyjmowaniem zbyt dużych dawek. Do podstawowych objawów należą mdłości, utrata apetytu, gwałtowna zmiana nastroju, czasami widzenie "na żółto". Naparstnica może nasilać nierówne bicie serca. Stwierdzenie takich objawów jest wskazówką do natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza prowadzącego lub szpitala. LEKI, KTÓRYCH NALEŻY UNIKAĆ: 1. niesterydowe przeciwzapalne (Ketonal, Ibuprom) 2. antyarytmiczne 3. werapamil (Isoptin), diltiazem (Dilzem) 4. nifedypina (Cordafen) 5. trójcykliczne przeciwdepresyjne 6. sterydy (Encorton) PRZYCZYNY ZAOSTRZENIA NIEWYDOLNOŚCI SERCA POZASERCOWE 1. infekcje 2. choroby płuc (zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc) 3. nadczynność lub niedoczynność tarczycy 4. niedokrwistość = anemia 5. choroby nerek 6. nadciśnienie tętnicze 7. błędy w przyjmowaniu leków SERCOWE 1. nierówne bicie serca (migotanie przedsionków) 2. wolny rytm serca 3. bóle wieńcowe (za mostkiem) 4. zawał serca JAK ŻYĆ Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA? 1. Niewydolność serca jest poważną chorobą, ale nie musi być kalectwem. 2. Szanuj serce. Dostosuj swoją aktywność psychiczną i fizyczną do jego możliwości. 3. Zaprzyjaźnij się z Twoim sercem. 4. Nieprawdą jest powiedzenie: "przez żołądek do serca". 5. Poznaj przyczyny swojej choroby i jej objawy. 6. Zaprzyjaźnij się ze swoim lekarzem, nie musi to być kardiolog, ważne, aby był to ten sam lekarz. 7. Jeżeli masz wątpliwości, co do stanu swojego zdrowia, np. w przypadku nasilenia się dawnych lub pojawienia się nowych objawów, skontaktuj się ze swoim lekarzem. 8. Nie zmieniaj leczenia, nie zmieniaj częstotliwości przyjmowania leków - jeżeli lek jest zapisany 3 x dziennie musisz przyjmować ten lek 3 x dziennie. 9. W przypadku nietolerancji leku lub leków, nie eksperymentuj, który to lek, zgłoś się natychmiast do lekarza. 10. Nigdy sam nie odstawiaj lub zamieniaj przepisanych Ci leków. 11. Hołduj zasadzie "wszystko można, co nie można, byle z wolna i z ostrożna". Prof. Jerzy Korewicki