Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1 Slideshow Image 2 Slideshow Image 3 Slideshow Image 4 Slideshow Image 1
Niezbędnym warunkiem do prawidłowego funkcjonowania narządów i tkanek organizmu jest odpowiednia ilość dostarczanego tlenu, substancji odżywczych, budulcowych i energetycznych zawartych we krwi, która za pomocą skomplikowanej sieci tętnic dopływa do wszystkich części ciała. Utrudnienie dopływu krwi powoduje groźne konsekwencje. W przypadku zmniejszenia przepływu w tętnicach wieńcowych dochodzi do zawału serca, zmniejszenie przepływu w tętnicach szyjnych powoduje udar niedokrwienny mózgu, a w tętnicach kończyn dolnych niedokrwienie prowadzi do martwicy kończyny. Przyczyną zwężeń i niedrożności tętnic jest miażdżyca, czyli choroba powodująca odkładanie się w ścianie tętnicy cholesterolu i tworzenie blaszek miażdżycowych, co powoduje stopniowe zwężanie się światła naczynia, prowadząc w ostateczności do niedrożności. Przyspieszonemu rozwojowi miażdżycy sprzyjają: cukrzyca, palenie tytoniu, niewydolność nerek, wrodzone zaburzenia gospodarki tłuszczowej i nadciśnienie tętnicze. Należy podkreślić , iż miażdżyca jest chorobą ogólnoustrojową, przewlekłą i nieuleczalna. Stanowi ona olbrzymi problem nie tylko medyczny ale i społeczny. We współpracy z lekarzem prowadzącym można jedynie zahamować rozwój miażdżycy. Ze względu na fakt, że olbrzymi wpływ na rozwój miażdżycy ma styl życia - należy zadbać o normalizację masy ciała i ciśnienia tętniczego krwi, zaprzestać palenia tytoniu; wskazany jest regularny, umiarkowany wysiłek fizyczny a także dieta niskotłuszczowa np. śródziemnomorska. Konieczna jest również ocena gospodarki tłuszczowej z oceną patologicznych frakcji cholesterolu i stosowne leczenie farmakologiczne. W razie współwystępowania cukrzycy konieczna jest normalizacja poziomów glikemii i unikanie hiperglikemii. Wykonanie operacji naczyniowej lub zabiegu wewnątrznaczyniowego z wszczepieniem stentu nie oznacza uleczenia z choroby. Operacje naczyniowe polegają na udrożnieniu lub ominięciu niedrożnego fragmentu tętnicy. Operacja taka usuwa lub zmniejsza objawy niedokrwienia, czasowo. Choroba najczęściej postępuje, a palenie tytoniu wydatnie pogarsza jej przebieg i pojawiają się nowe zwężenia, dołączają się odległe konsekwencje przeprowadzonych operacji (zakrzep przeszczepu, restenoza, tętniak rzekomy w zespoleniu), dlatego pacjenci z miażdżycą tętnic zwykle w swoim życiu przechodzą wiele zabiegów i operacji. Z tego powodu powinni pozostać pod stałą opieką specjalisty. W leczeniu farmakologicznym stosuje się leki rozszerzające naczynia, zmniejszające lepkość krwi, agregację płytek krwi i przeciwzakrzepowe. Chorzy z zaburzeniami ukrwienia kończyn nie powinni pracować w niskich i wysokich temperaturach otoczenia oraz wilgoci. Należy unikać skaleczeń, oparzeń, odmrożeń i innych urazów. W przypadku wystąpienia ogniska martwicy podstawową zasada jest jego wysuszenie. Należy unikać stosowania maści i zasypek, gdyż sprzyjają one rozwojowi bakterii. Ważne jest zapobieganie i leczenie grzybicy stóp. Niedokrwienie kończyn dolnych Upośledzenie przepływu krwi jest przyczyną zaburzeń metabolizmu tkanek zaopatrywanych przez tętnicę, np. mięśni nóg. Uczucie ziębnięcia palców lub całej stopy (najczęściej jednej) czasami bywa pierwszym objawem miażdżycy tętnic nóg. Natomiast wyraźnym objawem niedokrwienia jest chromanie przestankowe. Polega ono na wystąpieniu bólu łydki, rzadziej stopy, uda lub pośladka w trakcie chodzenia, który ustępuje po odpoczynku i nawraca po ponownym marszu. Odległość, jaką chory może przejść do zatrzymania się, nazywamy dystansem chromania. Dystans chromania na ogół nie zmienia się przez wiele lat. Do jego skrócenia dochodzi wtedy, gdy proces miażdżycowy obejmuje punkty podziału tętnic. Ból spoczynkowy występuje wówczas, gdy napływ krwi do nogi jest tak mały, że nie zabezpiecza jej przemiany materii nawet w spoczynku, Początkowo jest odczuwane odrętwienie palców, które ustępuje podczas masowania. Później pojawia się ból obejmujący palce, stopę, a nawet łydkę. Występuje on zwykle w pozycji leżącej, najczęściej w nocy i zmniejsza się po opuszczeniu nogi. Chorzy spędzają noce, siedząc z nogą zgiętą w kolanie, co z czasem doprowadza do przykurczu w stawie kolanowym i obrzęku stopy i podudzia, a przez to pogorszenia ukrwienia - tworzy się więc "błędne koło". O niedokrwieniu może również świadczyć bladość i oziębienie skóry, ale także jej zasinienie po opuszczeniu kończyny. W długo trwającym niedokrwieniu dochodzi do zaniku owłosienia i mięśni na stopie oraz podudziu. Pojawiają się zmiany zwyrodnieniowe paznokci oraz nadmierne rogowacenie naskórka. W schyłkowej fazie przewlekłego niedokrwienia mamy do czynienia z owrzodzeniami, ogniskami martwicy i zgorzelami. Najczęściej są one umiejscowione na I i V palcu, rzadziej na pięcie, grzbiecie stopu lub łydce. Bezpośrednią przyczyną powstania zmian martwiczych jest skaleczenie, uderzenie, otarcie, odmrożenie lub oparzenie. Ogniska martwicy łatwo ulegają zakażeniu. Objęte miażdżycą tętnice mają kręty przebieg, twarde ściany oraz małą sprężystość. O całkowitej niedrożności tętnicy świadczy brak tętna na nodze poniżej tej niedrożności. Przewlekłe niedokrwienie kończyn dolnych może mieć różny przebieg. Zależy on przede wszystkim od tego, która tętnica, i w którym miejscu, jest zarośnięta oraz jaka jest długość zwężonego lub niedrożnego odcinka. Zwykle w miarę zarastania tętnicy obwodowo od niej wytwarzają się naczynia, które zapewniają ukrwienie kończyny. Jest to tzw. krążenie oboczne - od jego rozległości zależą dolegliwości pacjentów z miażdżycą tętnic. Często noga żyje tylko dzięki krążeniu obocznemu, które zastępuje funkcje niedrożnej tętnicy. Miażdżyca tętnic szyjnych i udar mózgu Miażdżycowe zwężenie tętnic szyjnych obejmuje zmiany zlokalizowane zwykle w okolicy podziału tętnicy szyjnej wspólnej na tętnicę szyjną wewnętrzną, prowadzącą krew do mózgu oraz tętnicę szyjną zewnętrzną, zaopatrującą w krew twarzoczaszkę. W 90% przyczyną zmian jest miażdżyca. Najczęściej zwężenie jest bezobjawowe. Jednak jeśli dojdzie do oderwania się fragmentów blaszki miażdżycowej lub skrzepliny może to prowadzić do poważnych konsekwencji: od przejściowych zaburzeń widzenia (mroczki, chwilowe zaniewidzenie), bólów i zawrotów głowy, omdleń, zaburzeń świadomości i utrat przytomności, do przemijających objawów niedokrwienia mózgu (TIA) i wreszcie do najcięższego powikłania tj. udaru niedokrwiennego mogącego prowadzić do bezpośredniego zgonu lub różnego rodzaju porażeń i niedowładów oraz zaburzeń mowy tzw. afazji. W statystyce umieralności udary mózgu plasują się na trzecim miejscu, po zawałach serca i chorobach nowotworowych. W 80% wszystkich przypadków spowodowane są gwałtownym zatrzymaniem dopływu krwi do mózgu na skutek niedrożności tętnic - mówimy wówczas o zawale mózgu - a w około 20% przyczyną udaru jest wylew krwi do mózgu. Udar niedokrwienny mózgu powstaje w około połowie przypadków w wyniku znacznego zwężenia lub zatkania tętnic zewnątrzczaszkowych - szyjnych lub kręgowych. W ostatnich latach śmiertelność z powodu choroby niedokrwiennej serca zmniejszyła się w Polsce o ok. 20 proc., natomiast współczynnik umieralności z powodu udaru mózgu zmalał tylko o 8 proc. u mężczyzn i o 4 proc. u kobiet. Zwężenia tętnic pojawiają się zwłaszcza w miażdżycy naczyń (blaszka miażdżycowa zwężająca światło naczynia). Do powstania zatorów w naczyniach szyi i mózgu przyczyniają się zaś niektóre choroby serca - zaburzenia rytmu (zwłaszcza migotanie przedsionków), wady zastawek (zwłaszcza ich zwężenia), czy zawał serca. Gdy serce jest niewydolne, nie kurczy się prawidłowo, w jego komorach i przedsionkach powstają skrzepliny, które, wędrując z prądem krwi do mózgu, czopują naczynia. Zatory są też czasem efektem zmian miażdżycowych w innych tętnicach, z których skrzepliny przedostają się do tętnic mózgowych. Nieprawdopodobnie dla szerokiego ogółu może zabrzmieć informacja, że w diagnostyce zwężeń tętnic szyjnych badanie USG jest o wiele bardziej wartościowe niż tomografia komputerowa (angio-TK) tych naczyń. Najważniejszą kwestią w badaniu jest oszacowanie stopnia zwężenia, a wartością wartą zapamiętania jest zwężenie rzędu 70%. Względne zwężenie oblicza się na podstawie porównania średnicy przepływu krwi w miejscu zwężenia naczynia z szerokością naczynia niezwężonego w odcinku nieco bliższym mózgowi. Drugą metodą jest wyliczenie maksymalnej prędkości przepływu krwi w miejscu zwężenia i ustalenie wielkości zwężenia z użyciem specjalnych tabel. Znalezienie co najmniej 70% zwężenia wymaga od lekarza wytłumaczenia pacjentowi istotności problemu. Zagrożenie udarem mózgu w ciągu tylko 2 następnych lat wynosi około 20% u tych pacjentów, którzy podejmą leczenie farmakologiczne, zaś jest jeszcze wyższe u tych, którzy zbagatelizują problem. Podjęcie leczenia chirurgicznego (operacja lub założenie stentu) zmniejsza to ryzyko do zaledwie 2%. Można pomóc pacjentom nawet ze zwężeniami 99%, niestety całkowite zamknięcie światła naczynia uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek leczenia zabiegowego. Zabieg operacyjny na tętnicach szyjnych w większości nie wymaga znieczulenia ogólnego i jest krótki. Polega on na nacięciu tętnicy, wydobyciu z niej zmian miażdżycowych i skrzepliny oraz na ewentualnym poszerzeniu tętnicy łatką. Dobrą alternatywą dla operacji jest zabieg wewnątrznaczyniowy. Jest to wprowadzenie przez tętnicę udową (to jedyne miejsce wymagające znieczulenia) cienkiego cewnika zakończonego balonem, który monitoruje się kamerą rentgenowską i umieszcza w miejscu zwężenia. Następnie balon pompuje się płynem w celu poszerzenia nim zwężenia, a aby uniknąć problemów w przyszłości, kolejnym cewnikiem wprowadza się w to miejsce metalowy stent (będący czymś na kształt sprężynki z długopisu), który trwale rozszerza miejsce zwężenia. Aby uniknąć oderwania drobnych blaszek miażdżycowych w trakcie zabiegu i spowodowania zaczopowania drobnych naczyń w mózgu, całość postępowania zabezpiecza się systemem neuroprotekcji (używając specjalnego sitka, podobnego do podbieraka używanego przez wędkarzy) wychwytującego te drobiny. Procedura wewnątrznaczyniowa jest szczególnie polecana, gdy leczenie chirurgiczne wydaje się zbyt ryzykowne. Podkreślić należy fakt, że nowoczesne stenty nie są przeszkodą w diagnostyce za pomocą rezonansu magnetycznego.